Powodzie – jak im zapobiegać?

Powódź, czyli przejściowe wezbranie wód w ciekach wodny oraz zbiornikach przyczynia się do zatopienia obszarów lądowych. Zjawisko to stosunkowo często występuje w niektórych obszarach naszego kraju. Dlaczego do nich dochodzi i jak można im zapobiegać?

Jakie są przyczyny występowania powodzi?

Do występowania powodzi przyczynia się klika ważnych kwestii. Są to przede wszystkim zachodzące zmiany klimatyczne (głównie efekt cieplarniany) zwiększające intensywność opadów oraz nieregulowane koryta rzek oraz potoków. Problemem są też wieloletnie zaniedbania związane z zabezpieczeniem terenów zagrożonych powodziami oraz niewystarczające środki finansowe, które mogłyby pokryć koszty działań zapobiegawczych. Wiele miast nie jest w ogóle przygotowanych na nagłe i intensywne opady oraz skuteczne odprowadzanie dużych ilości deszczówki. Ponadto coraz więcej osób dotykają skutki powodzi, bowiem coraz częściej zasiedlane są tereny zalewowe, narażone na zalania.

Rodzaje powodzi

Powodzie są klasyfikowane ze względu na przyczyny ich występowania. W Polsce wyróżnia się następujące rodzaje powodzi:

opadowe – spowodowane dużą ilością opadów. Mogą to być opady o bardzo dużym natężeniu lub długotrwałe, na dużym obszarze zlewnym. Najgroźniejsze wezbrania wód powstają na rzekach górskich i podgórskich;

roztopowe – spowodowane są topnieniem śniegu i są najgroźniejsze na rzekach nizinnych;

sztormowe – występują na rzekach, które uchodzą do Bałtyku, wybrzeżach i zalewach. Powstają podczas silnych wiatrów, które spychają wodę ku brzegowi powodując powódź;

zatorowe – spowodowane są zamarzaniem rzeki, podczas którego powstaje ogromna skorupa lodowa na rzece. Najgroźniejsze powodzie zatorowe powstają podczas wezbrań roztopowych na dużych rzekach nizinnych oraz na ujściach rzek wpadających do Bałtyku.

Jak zapobiegać powodziom?

Przy bardzo intensywnych opadach bardzo często nie jesteśmy w stanie przewidzieć momentu pojawienia się powodzi. Jednak wtedy ważne są działania prewencyjne ograniczające ich skutki. Jak można to zrobić? Jednym z popularniejszych sposobów jest budowanie i wzmacnianie wałów przeciwpowodziowych. Ważne jest tez regulowanie koryt rzek, co umożliwi szybki oraz swobodny przepływ wody.

Nie można zapomnieć także o zbiornikach retencyjnych oraz ich odpowiednim wymiarowaniu oraz opróżnianiu w razie potrzeby.

RETENCJA.PL Sp. z o.o. stworzyła Polski Atlas Natężeń Deszczów, który umożliwia wyznaczanie natężenia deszczu miarodajnego dla danego miasta Polski. Przy jego pomocy można bardziej profesjonalnie zwymiarować zbiornik retencyjny.

Niezwykle istotne jest dalsze zagospodarowanie wody deszczowej i jej powrót do środowiska zgodnie z ideami proponowanymi w zapisach nowego Prawa Wodnego. Budowa zbiorników retencyjnych oraz zapór pozwala gromadzić wodę opadową, którą można później uwolnić w czasie niskiego poziomu wód w rzekach czy jeziorach. Należy pamiętać także o suchych zbiornikach i kanałach, które pozwolą na odpływ nadmiaru wód wezbranych rzek.

Nie można również zapomnieć o skutecznym prognozowaniu nadchodzących zjawisk pogodowych (np. stosując deszczomierze) i systemie przekazywania informacji o zbliżających się zagrożeniach. Dzięki nim możliwe jest wcześniejsze przygotowanie się mieszkańców do zagrożeń i przeprowadzenia odpowiednich działań. Problem zarządzania wodami opadowymi wymaga lokalnej strategii i na ogół wpisuje się w wizję „smart city” – miast ekologicznych, nowocześnie zarządzanych.